Blog
id
35

De bodem als Spons

Menno Swaak

Als ook je laatste hoop (plasje) verdampt...

De gevolgen van droogte door en voor de landbouw worden steeds meer zichtbaar. We zien het onze eigen moestuin, we zien het aan de weiden, akkers en boomgaarden, we zien aan de stijgende prijzen voor ons voedsel en we zien het aan de maatregelen en aanbevelingen die van onze overheden komen met bijvoorbeeld ons grond-, oppervlakte- en kraanwater.
We wijten aan klimaatverandering door uitstoot van broeikasgassen.

Maar er is nog iets!
Met onze 'normale' land- en tuinbouw zorgen we ervoor dat waterschade veel meer invloed heeft dan nodig en wenselijk is. Het gebruik van kunstmest, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, het gebruik van zware machines en de manier waarop we bemesten, is dodelijk voor het bodemleven, is dodelijk voor de opbouw van een humusrijke laag en een goede bodemstructuur. Dat is vooral en goed zichtbaar op onze zandgronden. Tegenwoordig wordt er al beregend na enkele dagen zonder regen, simpelweg omdat de bodem slecht vocht opneemt en slecht vocht vasthoud. De sponswerking die de bodem kan hebben (en vroeger ook veel meer had) is er niet.

De bodem als spons.
Permacultuur, regeneratieve landbouw en BD-landbouw en enigszins ook de biologische landbouw, gaan anders om met de bodem. Die bouwen aan een bodem met een goede structuur, voldoende organische materiaal en een gezond bodemleven. De gevolgen van langdurige droogte zijn dan minder en/of pas veel later merkbaar. Dat geeft meer voedselzekerheid.

Nu of meteen nadat je van vakantie terugkomt, kan je aan de slag gaan om je tuin of tuinderij die sponswerking te geven. En parallel daaraan kan je gaan werken aan waterberging voor de momenten dat gewassen onvoldoende kunnen terugvallen op wat er in de bodem zit.

Een wereldwijd probleem
Weersinvloeden spelen nu over de hele wereld, in allerlei vormen en op steeds grotere schaal en dat heeft een enorme invloed op de beschikbaarheid van voedsel. Dat is een probleem dat we al decennia kennen van delen in bv Afrika. Maar het komt steeds meer dichterbij.
We melden al jaren voedselcrises, die onze levens met veel impact binnen gaan komen, misschien met meer impact dan de energiecrises. 
We roepen ook al jaren op: 'Ga je eigen voedsel verbouwen'. 'Ga je eigen voedsel verbouwen'.
Het is niet alleen de droogte met stevige gevolgen. Ook extreme regenval zorgt voor mislukkende oogsten en modderstromen waarmee vruchtbare aarde in rivieren en uiteindelijk in oceanen verdwijnt. Moderne vormen van landbouw zijn ook veroorzaker van bodemdegradatie en daarmee samenhangend verlies van voedselkwaliteit en biodiversiteit. 

Een lokaal antwoord
Als we zoveel mogelijk uit eigen regio gaan eten, heeft dat het voordeel dat we controle hebben over hoe we dat doen. We kunnen daarmee ook makkelijker gesloten kringlopen creëren en biodiversiteit in stand houden of bevorderen.
Het voedsel dat we dan niet meer hoeven importeren kan door de mensen aldaar gegeten worden. Dan zijn kringlopen ook daar mogelijk en het scheelt transport- en opslagkosten met ook nog eens minder vervuiling.

Alle nattigheid, de droogte, de hitte van de laatste jaren laten zien dat het urgent is.
Permacultuurprojecten en regeneratieve boerderijen laten zien dat een toekomstbetendige aanpak mogelijk is en wellicht onontkoombaar is.