[ direct naar onze website ]

- Nieuwsbrief April 2026 -

Inhoud:‍

Deel deze nieuwsbrief s.v.p. met vrienden, kenissen, familie en collega's

Activiteiten en Programma's op Eetbaar Park

wo 15 apr - info - Welkom nieuwe medewerkers Eetbaar Park
za 18 apr - workshop - Zelf Composteren
za 18 apr - intro - Rondleiding Eetbaar Park
wo 22 apr - intro - Basiscursus Permacultuur
wo 29 apr - markt - Voorjaarsmarkt, schaapscheerfeest en meer 
vr 15 mei - start - Basiscursus Permacultuur
za 23 mei - workshop - Kruidenremedies 1: EHBO kruiden
za 23 mei - start - Verdiepingsweek in de Dordogne
za 11 jul - workshop - Kruidenremedies 2 - maak je eigen apotheek
za 10 okt - start - Permacultuur Jaaropleiding 2026-2037 za
za 24 okt - start - Een Voedselbos Systeem en hoe nu verder?
wo 28 okt - workshop - Een zelfvoorzienende eetbare tuin met sierwaarde

De natuur heeft er zin in!

"Op Eetbaar Park zijn we benieuwd wat het de komende seizoenen gaat worden" schreven we in onze vorige nieuwsbrief.  Niet alles maar wel veel lijkt het goed te doen. Veel fruitbomen staan of gaan in bloei, de eerste voorjaarsgroenten zijn boven en oogstbaar en het is er goed vertoeven.
 

SPAN SAMEN MET DE NATUUR

Span samen met de natuur en co-creëer sterke ecosystemen in je dorp of stad, je leefomgeving dus, en vier de uitbundigheid, de gulheid en de schoonheid van ervan met volle teugen. Wordt de samenhang gewaar, zie de verbanden en leer daarvan. De 'geheimen' van het leven ontdek je niet in het laboratorium, maar in de volheid van het geheel. Die volheid, die totaliteit (in wording) die vind je alleen in de/je natuur. 
De natuur is ook onze spiegel. Wij zijn ook natuur en wat er aan veerkracht, aan groeikracht en genialiteit in te vinden is, zit ook in ons. Laten we wijs en eigenwijs gebruiken. 
De natuur spiegelt ons ook hoe we met haar omgaan: destructief en meedogenloos. En daar toont zich de sleutel. Gaan we samen met haar weer een groene, krachtige en prachtige aarde bouwen of plunderen en buiten we haar nog verder uit? De vraag is eigenlijk hoe gaan we met onszelf om? Het vraagt bewustwording en verantwoordelijkheid nemen voor ons zelf, ons leven en onze omgeving.
Naar wat ik waarneem om me heen gebeurt dat in en met steeds meer mensen. Het gebeurt soms stilletjes, bijna onopgemerkt door wie nog gevangen zit in de alsmaar-meer-meer-en-sneller-sneller wereld, maar het gebeurt.
Wat ons (en de Natuur) zou helpen als we een sprong maken van meer groen in onze stad naar meer natuur. Als we daarbij erop vertrouwen dat we dat voor een groot deel aan natuur zelf kunnen overlaten, dan ben ik ervan overtuigd dat de leefbaarheid enorm omhoog gaat. Ik ben er ook van overtuigd dat de natuur een kruidje kan leveren, die ons geneest van ons netheidsgen.
Ik ben vanzelfsprekend ook geïnteresseerd in de productie van ons voedsel. En we kunnen daarbij als we samenspannen met de natuur, die principes die daarin werkzaam, ook toepassen op onze akkers. boomgaarden en moestuinen. Met respect voor de natuur en van haar lerend kunnen we de productiviteit ombuigen naar wat we als mens nodig hebben en haar nog steeds in haar waarde laten. Een methode om dat te doen is Permacultuur en dat wat we met ons activiteitenaanbod en met elkaar proberen te leren en toe te passen.  

Menno Swaak
Permacultuurcentrum Den Haag

VOORJAARMARKT en WORKSHOPS

Het Schaapscheerfeest dat onze buur de stadsboerderij organiseert is voor ons en Boerendorp aanleiding geweest aan te haken.
Wij met onze jaarlijkse Voorjaarsmarkt. 

Voorjaarsmarkt - woensdag 29 april

We haken aan met een markt, waar we onze zaden en boeken aanbieden en waar verschillende producenten en kwekers voor uitgenodigd zijn met zaden, pootgoed, moestuinplanten, eetbare vaste planten en diverse producten.
Boerendorp,  onze goede buur, houdt open dag waar bezoekers de vrijwilligers aan het werk kunnen zien. 
Daarnaast hebben ze plantjes ingekocht maar ook zelf opgekweekt. Mogelijk ook weer soep dit jaar en uiteraard een kinderactiviteit. 
Heerlijke Tuinen - Voor een tuin om op te eten. 
- kruiden, theeplanten, groente, salade, bloemen, fruit, noten en zaden
Hemel en Aardewerk - werken aan groen, gezond, gelukkig
met een kraampje vol ingemaakt lekkers, heel veel cursusinformatie en heerlijke kopjes soep
Kwekerij de Verwondering - kleinschalige, regeneratieve planten- en zadenkwekerij,  selectie planten met bijzondere eigenschappen, zoals creatieve toepassingen en eetbaarheid of planten voor lokale biodiversiteit
Kees, De bijzondere soorten van Kees - hobbykweker van exoten
Eetbaar Park - zaden en boeken 
Zaden van moestuinplanten, kruiden en bloemen. Boeken over permacultuur, voedselbossen, moestuinieren, wildplukken, bodem en gezondheid.
Informatie over de tuinprojecten, zoals voedselbosrand, boomgaard-in-balans, Medicinaal Voedselbosje, voedselmoeras en vrijwilligerswerk.
Permacultuurcentrum Den Haag
informatie over cursussen, workshops en opleidingen
Stadsboerderij de Herweijerhoeve - Schaapscheerfeest. Tijdens deze middag worden de schapen geschoren.
Heempark De Heijmanshof - rondleiding door Erik van Veen

Verdiepingsweek in de Dordogne (Frankrijk)
Voor wie stevig aan de slag met een professioneel permacultuurproject krijgt in deze week handvatten en ervaring, die weleens zeer nuttig kunnen blijken te zijn. Onder 'Wetenswaardigheden' is een bericht dat Taco op LinkedIn plaatste.
Er is een introductie-avond op Eetbaar Park die ook online te volgen is.

Workshops
Dan zijn er nog workshops van Suzanne Luppens: 'Kruidenremedies 1 en 2' en Menno Swaak geeft z'n 'Zelf Composteren'.
Cursus
Met een gratis introductie-avond geven we gelegenheid kennis te maken met de Basiscursus Permacultuur van Rutger Spoelstra van drie dagen die telkens op een ander tuinproject plaatsvindt.
Er komt een speciale middag waarop Eetbaar Park nieuwe vrijwillige medewerkers wil welkom heten. Er komt een Voorjaarsmarkt, een of meer Rondleidingen en de Tuinwerkdagen op Eetbaar Park.
Kijk eens naar de uitgebreide informatie op de website.
In het overzicht hieronder vindt je de datums met ook directe links naar de corresponderende webpagina's.

Kom ondertussen gewoon eens langs op een van die Tuinwerkdagen. 

Naar TOP 

Verdiepingsweek in de Dordogne

We organiseren van 23 t/m 29 mei 2026 een Permacultuur verdiepingsweek bij een jong project (sinds begin 2024) vlakbij Le Bugue in de Dordogne, Frankrijk!

Verrijk je praktische en theoretische kennis en je manier van denken over je eigen (eco)systeem.

We gaan samen de stappen doorlopen om een perceel echt te snappen:
Observeren vanuit permacultuur, doel stellen (of aanpassen), stappenplan maken, uitvoeren (en evalueren: weer terug naar observeren).
Je leert in de praktijk een land in kaart te brengen, een veerkrachtig systeem op te zetten en aan te planten, hoe om te gaan met water, en meer – met oog op meer klimaatadaptief zelfvoorzienend te worden. We gaan ook andere, oudere projecten bezoeken.

€ 1195,- inbegrepen het programma, gezonde, versbereide warme lunches, koffie en thee. En een keer gezamelijk uit eten in een restaurant met eten bereid van lokale producten.
Voor meer info over de verdipengsweek,
zie: [ Verdiepingsweek Dordogne ]
‍

Eetbaar Park‍ Zuiderpark in lentetooi

Deze foto is van vorig jaar maar laat zien hoe het er nu uit ziet. 
Of er dit jaar weer zoveel bloesems (dus appels) zijn, is nog even de vraag.  
Je kunt dat al het jaar ervoor zien aan het aantal bloemknoppen die gevormd worden en dat zijn er dus nu weinig. Een mager fruitjaar waarschijnlijk dus.
We zijn van plan om de gezondheid van onze fruit- en notenbomen te optimaliseren. Juist en vooral om te werken aan voedselzekerheid. 
Op de 'Welkom nieuwe medewerkers Eetbaar Park' bijeenkomst gaan we hier nader op in.

HerInnering aan Serena 

Graag deel ik hier dan nog enkele nieuwe ontwikkeling op Eetbaar Park.
Voor het paviljoen stond al jaren een bankje en dat werd een plek van ontmoeting en uitwisseling. Soms een-op-een, soms met meerdere mensen. Met voor stadse begrippen veel natuur direct om ons heen verkenden we de natuur en haar werking, verkenden we leven en dood, het potentieel van permacultuur en de ontwikkelingen in onze samenleving vaak in relatie tot gezondheid en voedselzekerheid.
Een van de mensen waarmee ik dat een aantal jaren deed was oud-cursist en bezoeker Serena Jansen, sopraan, theatermaker en koordirigent. We noemden dat 'een bankje doen'. 
Naast genoemde thema's hadden we het over de waterpartij die we vlak bij het bankje willen aanleggen. Zij was betrokken bij de buurttuin in de Zusterstraat en de vijver daar had haar grote belangstelling.
Serena is kortgeleden overleden en heeft op haar rouwkaart gevraagd in plaats van bloemen een donatie te doen aan Permacultuurcentrum Den Haag. En die donaties maken het ons nu mogelijk om het bankje, dat aan opknappen toe was, en de directe omgeving tot een bijzondere ontmoetingsplek om te vormen.
Er is nu budget om de waterpartij (vijver met wateropvang van het dak) van de juiste (ook eetbare) planten te voorzien, een flowform te plaatsen met stromend water op zonne-energie, een tarp voor het naaste gelegen amfitheater als bescherming tegen de zon op te hangen, en de zit-cirkel vlak bij het bankje eindelijk eens van echte bankjes te voorzien. 
Daar omheen zullen dan nog planten kunnen komen die het verblijf veraangenamen door bijvoorbeeld hun geur, kleur of smaak. Planten die meteen ook een inspirerend voorbeeld kunnen zijn voor hoe jullie je eigen omgeving kunnen veraangenamen. 
Ik verwacht en hoop dat het een plek zal zijn waar we onze relatie met de natuur kunnen versterken en verduidelijken. Die relatie is essentieel voor deze tijd van transitie naar een leefbare en rechtvaardige wereld. 
Het bankje zal 'het Serena Jansen bankje' heten en hopelijk zal nog menig bezoeker, medewerker en cursist ervan kunnen genieten.
Ook het proces er naartoe kan leerzaam zijn. Met name het betrokken zijn bij de aanleg van de vijver, het aansluiten ervan op en integreren met het al bestaande watermanagement kan voor cursisten een leerzaam traject zijn. En dat geldt voor meer aspecten van dit project.
Laat het me weten als je er belangstelling voor hebt.

Naar TOP 

WETENSWAARDIGHEDEN

Het gaat me niet alleen om wat goed is te weten maar ook wat goed is om te onderzoeken. Ik kan het niet laten om af een toe een praatprogramma op televisie (deels) te volgen. Wat me opvalt dat daar weinig beweging, weinig ontwikkeling is waar te nemen in besef van wat er echt speelt in de wereld. Soms komt er een gastspreker langs die vanuit ervaring of onderzoek vertelt over bv dat onze bestrijdingsmiddelen in de land- en tuinbouw ziekten veroorzaken bij de mens. ..

Verplaats geen afvalbedrijven naar de natuur

Den Haag wil afvalbedrijven verplaatsen naar de Vlietzone. Daarmee dreigt meer dan 15 voetbalvelden aan groene ruimte te verdwijnen. Een groot leefgebied van dieren zoals egels, hazen, uilen en vleermuizen gaat verloren. Dit besluit, genomen door een Haagse wethouder, is niet uit te leggen.

 [ Teken de petitie  ]

Lenteland events in mei

Snoeitips Duurzaam Den Haag

In de nieuwsbrief van vorige maand van Duurzaam Den Haag kwam ik het volgende bericht tegen: "Heb jij een fruitboom? Snoei 'm in het voorjaar. Een fruitboom snoei je het beste in het voorjaar."
Onze reactie: Snoei je fruitboom niet! Nooit, tenzij daar dwingende redenen voor zijn. En snoei ze zeker niet volgens de aanwijzingen op de site van Duurzaam Den Haag. 
Voor wie overweegt fruitbomen te gaan aanplanten: zorg dat je de juiste keuze maakt. Dat wil zeggen dat je weet hoe groot je wordt. Dan hoef je niet te snoeien dan hoef je je huis niet te verplaatsen als ie te groot blijkt te worden. 
We hebben Duurzaam Den Haag laten weten dat hun advies echt niet hoort voor een organisatie die Den Haag groener wil maken. Als reactie vroegen ze om wat tips. Ze hebben een heel artikel gekregen, dat je op onze site kunt lezen. 
Kort voor het versturen van deze nieuwsbrief heeft Duurzaam Den Haag aangeven te kijken of hun informatie over snoeien aangepast kan worden.
Lees het hele artikel dat we over snoeien schreven:
[ Snoeien of juist niet snoeien ] 

Zaaien in april en/of mei

Van de website van De Bolster: "De lente is officieel begonnen. Omdat de bodem in je moestuin vaak al voldoende is opgewarmd, is april een uitstekende maand voor het zaaien van allerlei groenten en kruiden. 

ZAAIEN VOOR BUITENTEELT
In april kun je echt heerlijk moestuinieren. Bekijk hier welke gewassen in april geschikt zijn om te zaaien voor de buitenteelt.
Blad- en stengelgewassen
Voorzaaien: Andijvie, Bleekselderij,Groenselderij, radicchio Rosso, Sla en Nieuw-Zeelandse spinazie.
Rechtstreeks zaaien: Bosui, Kardoen, Mesclun 'Puur Sla', Raapsteel, Rucola, Snijbiet, Spinazie 'Vroeg Reuzenblad', Stengelui, Tatsoi, Tuinkers, Tuinmelde en Zomerpostelein.
Koolgewassen
Voorzaaien: Bloemkool, Boerenkool, Broccoli, Romanesco, Chinese kool, Koolrabi, Rode kool, Savoiekool, Spitskool en Spruitkool.
Peulvruchten
Rechtstreeks zaaien: Doperwt, Kapucijner, Peul, Pronkboon, Slaboon, Stokdroogboon en Tuinboon.
Vruchtgewassen
Voorzaaien: Aubergine, Augurk, Courgette, Komkommer, Paprika, Peper, Pompoen 'Butternut', Suikermais, Popcornmais, Tomaat en Watermeloen.
Wortel- en knolgewassen
Voorzaaien: Knolselderij, Knolvenkel 'Perfection' en Koolraap.
Rechtstreeks zaaien: Biet, Bosui, Kliswortel, Meiraap, Pastinaak, Radijs, Schorseneer, Stengelui, Ui, Witlof, Wortel en Wortelpeterselie.
Kruiden
Voorzaaien: Basilicum, Kaneelbasilicum, Lavendel, Peterselie, Salie en Tijm.
Rechtstreeks zaaien: Anijs, Chinese bieslook, Citroenmelisse, Dille, Fenegriek, Hyssop, Karwij, Kervel, Komkommerkruid, Koriander, Lavas, Peterselie, Salie, Snijselderij, Tijm en Bloedzuring.
Bloemen
Rechtstreeks zaaien: verschillende soorten eenjarige en meerjarige bloemen.
Bloemenmengsels
Rechtstreeks zaaien: verschillende soorten bloemenmengsels.
Groenbemesters
Rechtstreeks zaaien: Blauwe lupine, Boekweit, Gele mosterd, Inkarnaatklaver, Japanse Haver, Phacelia en Serradelle.

Op Eetbaar Park zijn zaden van De Bolster te koop.

PERMACULTUUR BOEKEN COLLECTIE

PERMACULTUUR BOEKEN COLLECTIE‍

Hieronder een greep uit de uitgebreide voorraad Engelse en Nederlandse boeken op het terrein van Permacultuur, Voedselbossen, Herstellende Landbouw, Natuurlijk Moestuinieren, ecologisch leven, bouwen en wonen, en wildplukken. Enkele nieuwe boeken krijgen wat extra aandacht:

Welke boeken?

Voor welke boeken hebben onze cursisten de afgelopen jaren vooral belangstelling gehad?
Hier even een overzicht van de boeken met alleen even de titel en de schrijver. De overige informatie vind je op onze boeken webshop https://permacultuurboeken.nl.
Boeken met een * er voor kregen de meeste aandacht.
In onze vorige nieuwsbrieven ging het om de Permacultuur- en de Voedselbos boeken en over bodm en compost. Dit keer wordt het:

Wildplukken

- In het wild geplukt - Lieve Galle

* wildplukset: wildplukkaart & receptenboekje - Tanja Hilgers

- Pluk en bewaar - Wildpluk Herbarium - Leoniek Bontje 

- De smaak van het bos Verzamelen, beleven, ontdekken, genieten - Bernadette Wörndl

- Eetbare planten - Madelon Oostwoud

- Basiskookboek eetbare wilde planten - Marion de Kort

- Basisboek Wilde Bladgroenten - Laurette van Slobbe

- Kruiden voor de vrouw - Helga Ell-Beiser

* Eetbare wilde planten, 200 soorten herkennen en gebruiken - Steffen Guido Fleischhauer, Jurgen Guthman, Roland Spiegelberger

- Of je bos lust: koken met planten uit het voedselbos - Marijn van Klingeren

- Groot handboek Geneeskrachtige planten - Dr. Geert Verhelst

- De magie van planten - Buckley, Christine

- De wildste dranken, Pluk, Brouw, Proef, Beleef de Natuur in elke Slok - Tom Peltyn

- Hildegard Von Bingen, Middeleeuwse kruidenkennis onder de loep - Marcel de Cleene

- De kruidenapotheek - Martine Van Huffel

- Vergeten Geneeskracht - Fiona Hofstra

- Wat onkruid ons kan vertellen - Ehrenfried E. Pfeiffer

- Minigids Wildplukken - vruchten, zaden, bladeren, bloemen - Peter Kouwenhoven

- Welke eetbare wilde plant is dat? - Christa Bastgen

- Elke week bloemen op je bord - Anna Koster

- Eten en Drinken met Wilde planten - Laurette van Slobbe

- Handboek plantaardige en rauwe voeding  - Laurette van Slobbe

- Eetbare wilde kruiden en planten - Praktische raadgever - Monika Wurft

* Onkruiden herkennen - Wordt het wat of moet het weg? - Henk Glas

Er zijn nog talloze goede boeken voor de moestuin, die niet specifiek vanuit Permacultuur zijn geschreven, maar wel met respect voor biologiisch, natuurvriendelijk en toekomstbestendig.

Naar TOP 

CONTACTGEGEVENS‍