Permacultuurcentrum
Den Haag

Al ruim 18 jaar zijn we met o.a. Permacultuur actief in de regio. De laatste jaren zijn we ook betrokken bij projecten elders in Nederland. Dat heeft jarenlange samenwerking opgeleverd en ook talloze ad hoc samenwerkingsverbanden. Dat is vaak heel organisch gegroeid en het heeft zo stilletjes aan tot heel veel leuke projectjes en initiatieven geleid.
Eigenlijk zie ik in het bovenstaande twee belangrijke thema's: Permacultuur en Samenwerken. We hebben daar heel wat te leren en af te leren. Dat zijn dan vaak veranderingen in ons zelf, maar ook de wereld en onze samenwerking heeft dat nodig.

introductie
zaterdag 5 september
start opleiding
zaterdag
10 oktober
 met Docenten team

[ Lees meer... ]

‍Permacultuur Jaaropleiding 2026-2027

Ontwerp jouw leven met permacultuur
De belangstelling voor permacultuur groeit. In een snel veranderende wereld verlangen steeds meer mensen naar een natuurlijke, toekomstbestendige manier van leven. Permacultuur biedt visie én praktische handvatten om dat verlangen om te zetten in actie.
Tijdens deze opleiding ontdek je hoe je permacultuur op een haalbare, praktische manier kunt integreren in jouw dagelijks leven.

Niet per se met het doel om volledig zelfvoorzienend te worden, maar om vanuit permacultuurprincipes te leven - in je tuin, op je balkon, in je buurt of binnen je gemeenschap.

Van gezonde bodem tot slimme plantenkeuze, van waterbeheer tot lokale economie: je leert concrete, toepasbare methodes om je leefomgeving veerkrachtiger, groener en zinvoller in te richten.

zaterdagmiddag
12 september
diverse docenten

[ Lees meer... ]

‍Droogtedag

Themadag over droogte en watermanagement 

Als er te weinig of geen regen valt, als we beter geen kraanwater voor onze droge (moes)tuin kunnen gebruiken, als we ook geen oppervlakte water weer mogen gebruiken, hoe lossen we dat op of - liever nog - hoe voorkomen of beperken we ons droogteprobleem?

Op deze dag reiken we je er verschillende aan waarvan je er een of meerdere kunt toepassen in jouw tuin of tuinderij. Het zijn vooral praktische tips en voorbeelden, maar ook kennis en inzichten, waar je veel aan kunt hebben.
Thema's zijn o.a.:

• de bodem als spons, regenwater opvangen en vasthouden,
  je tuin meer droogte bestendig maken,
  leer je planten omgaan met schaarste
• regenwater opvangen en bergen (regenton, IBC-vat, vijver)
• distributie van water zonder te verspillen (irrigatie- en infiltratie
  systemen, druppelslang, waterbox, olla)
• oppervlakte water inbrengen in je tuin

zaterdag
19 september
workshop met 
Menno Swaak

[ Lees meer... ]

Zelf Composteren

Het Nieuwe Goud wordt het wel genoemd: het 'afval' uit onze tuinen en keukens. Waarom zou je elke dag je keukenresten afvoeren en elk jaar je tuinresten om dan elk jaar weer nieuwe compost aan te voeren. Zorg voor een kringloop dicht bij huis en creëer hoogwaardige compost. Daarmee kan je de bodem van je (moes)tuin, balkonbakken en kamerplanten verrijken. Leer van de natuur en volg haar manieren om de bodem te verrijken en je gewassen tot groei en bloei te brengen. 

zaterdag 19 september workshop met
Suzanne Luppens

[ Lees meer... ]

‍Balkontuinieren

De omstandigheden op een balkon of terras zijn vaak extremer dan in een tuin, waardoor balkontuinieren een echte uitdaging kan zijn.
In deze workshop krijg je tips hoe hier mee om te gaan en welke mogelijkheden er zijn.
En er is natuurlijk uitgebreide aandacht voor al jullie vragen. 

Aan bod komen o.a. geschikte planten voor balkonbakken, opbouw van de bak, watergebruik, bemesting, zonnig balkon/schaduwbalkon

zaterdag 3 oktober workshop met
Suzanne Luppens

[ Lees meer... ]

‍Snoeien en Stekken van Kleinfruit

De nadruk in deze workshop ligt op het snoeien en stekken van kleinfruit zoals aalbessen, bramen en frambozen.
Onderwerpen hierbij zijn o.a. algemene snoeiregels, het beste seizoen om te snoeien en stekken, en specifieke snoeitips per kleinfruitsoort.

Ook zal er kort uitgelegd worden waarom struiken en (fruit)bomen in een permacultuurtuin (bijna) niet gesnoeid worden, en hoe je hier met je plantkeuze op in kunt spelen. 

Info-avond
dinsdag 13 oktober
[ Lees meer... ]
cursus
5 vrijdagmiddagen m.i.v. 6 november 
met Rutger Spoelstra

[ Lees meer... ]

Ontwerp je eigen Permacultuurtuin

In deze cursus staat het ontwerpen centraal. Onder begeleiding maak je een ontwerp voor je eigen tuin, balkon, voedselbos, volkstuin of buurttuin met behulp van de permacultuur ontwerpprincipes. Aan de hand van thema's wordt je kennis over permacultuur verdiept en het ontwerp elke les verder uitgewerkt. 

We kijken ook naar praktische zaken als: tekenen en maquettes maken, ontwerpdoelstellingen, keuzes maken en wat is er nodig om het ontwerp te realiseren. 

De cursus begint op Eetbaar Park in het Zuiderpark

Er zijn ook een aantal lessen op andere inspirerende plekken in Den Haag of directe omgeving. De exacte locaties volgen nog. 

zaterdag 24 t/m maandag 
26 oktober
met Taco Blom

[ Lees meer... ]

‍Een Voedselbos systeem
en hoe nu verder?

Deze intensieve training met Taco Blom is voor wie al serieus, bijvoorbeeld beroepsmatig, met een voedselbos bezig is of op het punt staat te beginnen. Het bestaat uit twee blokken van drie dagen
Hoe ga je om met waar je tegenaan loopt. Dat kunnen de gevolgen van zwaktes in het ontwerp of van omstandigheden die niet zijn waargenomen in de observatiefase of van invloeden van buitenaf.
Hoe ga je nu verder?

woensdag
28 oktober
workshop
met Taco Blom

[ Lees meer... ]

‍Een Zelfvoorzienende Eetbare Tuin met Sierwaarde

Een eetbare siertuin is een aanwinst voor je huis. Normaal wordt de tuin gezien als 2 woonkamer. Met een eetbare siertuin krijg je er niet alleen een tweede woonkamer bij, maar ook een tweede keuken waar je gezonde producten uit kunt oogsten zonder dat de sierwaarde van de tuin achteruit gaat.
Er zijn talloze vaste planten, struikjes, struiken en boompjes die zowel esthetisch als culinair kunnen bijdragen. Naast eetbare bloemen kan zo'n tuin ook eetbare bladen, zaden, vruchten en noten opleveren. Ze hebben elk hun eigen voedings- en gezondheidswaarde. En de moestuin doet natuurlijk ook mee. 

vrijdag 12 en zaterdag 13 februari
workshops 
met Taco Blom

[ Lees meer... ]

‍Snoeien en Enten

Deze dagen zijn zowel los als samen te volgen. Onze workshops 'Snoeien om op termijn te stoppen met snoeien' en 'Enten fruitbomen en vermeerderen kleinfruit' trekken al jaren belangstellenden uit heel Nederland en ook België. Dat is ook aan de reputatie van docent Taco Blom op dit terrein.
Ben je al bezig met of wil je beginnen aan fruit in je voedsel(bos)systeem dan bieden deze workshops wat je nodig hebt.

De voedselbos keuken

80 heerlijke recepten met langlevende planten

Onder de kruinen van hoge notenbomen en tussen geurige kruiden ontvouwt zich een wereld vol onontdekte smaken. De Voedselbos Keuken neemt je mee in het koken met voedselbosplanten en laat zien hoe je de oogst uit dit rijke, natuurlijke landschap kunt bereiden en bewaren. Van aromatische daslook tot zoete kaki en frisse duindoorn: dit boek opent de deur naar een verrassende, duurzame keuken.

Met toegankelijke, seizoensgebonden recepten maken Hanne van Beuningen, Wibe Schoenmaker en Simon Verboom het eenvoudig om te koken met meerjarige eetbare planten. 

Het kleine boek wildplukken

Alles wat je moet weten over plukken in de natuur

Of je nu een beginner bent of je vaardigheden wilt aanscherpen, met de praktische informatie in dit boek kun je de basis van wildplukken onder de knie krijgen, inclusief do's en don'ts, spullen die je nodig hebt en goede plekken om te zoeken. Ontdek wat je wanneer plukt, leer een heel scala aan eetbare plantensoorten herkennen en maak heerlijke gerechten en drankjes met je wildplukvondsten. Dit boek is je ideale metgezel bij het wildplukken en laat zien hoe je veilig, verantwoord en met plezier te werk kunt gaan.

.  

De ecologische samenleving

We worden geconfronteerd met een ecologische catastrofe en een existentiële crisis in de vorm van de drie-eenheid klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en milieuvervuiling. Onze huidige economische samenleving blijkt een heilloze, doodlopende weg. We zullen onszelf opnieuw moeten uitvinden als goede aardebewoners. Dit boek beschrijft de contouren van een ecologische samenleving waarin de mens een constructief onderdeel van het verweven leven op aarde wordt en de natuurlijke principes en patronen in acht neemt.

Kees Klomp laat ruim dertig gerenommeerde essayisten vanuit hun expertise een aspect van de ecologische samenleving belichten; van wetenschap tot spiritualiteit, van onderwijs tot organisatie, en van gebiedsontwikkeling tot cultuur. Tezamen vormen deze essays een betekenisvolle bloemlezing van een florerende toekomst voor al het leven op aarde.

.

Vuurpad van geluk -
Over een voedselmoesboswijngaard

In Vuurpad van Geluk vertellen Aimée Paashuis en Pim Martens het verhaal van hun voedselbos, wijngaard en moestuin op een Zuid-Limburgse helling. Een plek met brandnetels, dassenpaden, paddenpoelen en druivenstokken.
Als je dit boek openslaat omdat je wilt weten hoe je een voedselbos ontwerpt, hoe je het beste wijn maakt of hoe je een moestuin strak onder controle houdt, dan kunnen we maar beter meteen eerlijk zijn: dat ga je hier niet vinden.

Natuurlijk gekleurd

Textiel verven met bloemen en planten

Heb je genoeg van fast fashion? Wil je chemisch gekleurde textiel uit je kledingkast bannen? Of dat oude linnen hemdje een nieuw kleurtje geven? Ben je benieuwd welke kleuren je kunt maken met ajuin- of avocadoschillen? Of wil je leren hoe je de geverfde textiel ook kleurvast kunt maken? Dan is Natuurlijk gekleurd je ideale gids, waarin je leert om zelf textiel te verven door gebruik te maken van planten, bloemen en bladeren.klaringen over klimaat, gezondheid en duurzaamheid.
Aline Gielis laat je stap voor stap zien hoe je te werk moet gaan.

Ambtenaren met ballen

Voor publieke professionals die liever verantwoordelijkheid nemen dan afschuiven

Zie jij elke dag hoe goede plannen vastlopen? Je weet wat er nodig is voor wonen, onderwijs en zorg, maar alles verzandt in overleg, terwijl niemand besluiten durft te nemen?
Ambtenaren met ballen is geschreven voor jou: de ambtenaar, bestuurder of politicus die verantwoordelijkheid wil nemen, maar gevangen zit in een systeem dat is ingericht om falen te voorkomen in plaats van succes mogelijk te maken. Dit boek laat zien hoe jij die verlamming doorbreekt, zonder jezelf of je organisatie op te blazen.

Minigids Eetbare bloemen

50 eetbare bloemen - met smaak en toepassing in de keuken

Eetbare bloemen zijn vrolijk, feestelijk en smaakvol. Deze vouwkaart geeft een overzicht van 50 eetbare bloemen om je maaltijd mee te versieren. Met informatie over bloeitijd, groeiwijze, smaak, toepassing en bijzonderheden. Uitgebreide informatie over het eten van bloemen, eetbare bloemen en recepten vind je in het bijbehorende boek Bloemen met smaak van Anna Koster. Leuk voor liefhebbers van bloemen, gezelligheid en lekker eten. 

Natuur is te-veel mens

Alleen al in de afgelopen vijf jaar is er veel veranderd in het denken over natuur. Wat tot voor kort zweverig was, is dat inmiddels niet meer – kunnen dieren en planten communiceren, hebben ze rechten? De natuur is bedreigend – de wolf, hitte en overstromingen, maar ook helend – ga wandelen om tot rust te komen). We redden bedreigde natuur, waar anderen dat juist niet doen en de economie voorrang geven. Toch stellen we maar weinig indringende vragen over onze ingewikkelde relatie met de natuur. Was natuur vroeger anders dan nu? Leefden we vroeger inheems en nu niet meer? Is er een plek in de natuur waar jij je niet veilig voelt? .

Geneeskrachtige planten - 98 medicinale soorten eenvoudig herkennen 

De ‘ANWB Basis Natuurgids – Geneeskrachtige planten’ is de perfecte gids voor iedereen die alles wil weten over medicinale bloemen en kruiden.
Met gedetailleerde beschrijvingen van bijna 100 wilde planten kunnen alle bekende soorten eenvoudig worden herkend.
Door de natuurgetrouwe tekeningen en prachtige foto’s zijn in één oogopslag alle opvallendste kenmerken terug te vinden. De indeling op kleurcodes maakt het zoeken supereenvoudig. 
Deze zakgids heeft een handig pocketformaat en is daardoor makkelijk mee te nemen tijdens elke wandeling in de natuur. Een beknopte gids met complete inhoud, ideaal voor een snelle en eenvoudige soortherkenning!

Compactgids Medicinale Planten

De Compactgidsen zijn een schot in de roos voor elke natuurliefhebber.

Deze handige pocketgidsen geven je beknopte informatie over kenmerken, leefwijze, habitat en verspreiding en zijn voorzien van trefzekere illustraties.
Er zijn vele delen in deze serie, waaronder Bomen, Paddenstoelen, Vogels, Tuinvogels, Bloemen, Vlinders, Insecten, Kruiden, Wildplukken en Medicinale planten

.

Eetbare bomen en struiken

Lekkers uit de natuur In het bos, in je eigen tuin of in het park – overal groeien bomen en struiken die je lokken met hun heerlijke vruchten. En ook met hun knoppen, bloemen, bladeren en zelfs hun boomsap kan je je menu verrijken.
Zeker determineren Meer dan 350 foto’s en kleurenillustraties tonen alle belangrijke kenmerken en helpen je de verschillende boom-en struiksoorten betrouwbaar te determineren. 

Natuurgids knoppen en twijgenn

Met deze handzame gids kunnen aan de hand van knoppen en twijgen meer dan 150 soorten bomen en struiken herkend worden, wanneer deze geen bladeren of bloemen hebben. Een eenvoudige tabel met veel foto's maakt het makkelijk de soorten op naam te brengen. Daarnaast beschrijft de auteur alle bomen en struiken uitvoerig; deze soortbeschrijvingen bevatten vier tot acht foto's van de knoppen en twijgen voor een trefzekere determinatie. De boomportretten geven extra informatie over verspreiding en biotoop.. 

Fruit plukken - Koken met vruchten

P‍ermacultuurcentrum Den Haag / Permcultuur Nu!
www.permacultuur.nu     info@permacultuur.nu  06-26130464
postadres:
Groot Hertoginnelaan 249, 2517  ET Den Haag
bezoekadres (na afspraak):
Eetbaar Park, ingang Vreeswijkstraat.

De Permacultuur Boeken Collectie
webwinkel voor boeken (Engels en Nederlands) over Permacultuur, Voedselbossen en Transitie beweging
www.permacultuurboeken.nl -
winkel@permacultuurboeken.nl‍